Συνέντευξη με έναν Επιχειρηματία της Νέας Εποχής
Με έντονη περιέργεια για τον κόσμο και πάθος για τον επιχειρηματικό μετασχηματισμό, ο Αλέξανδρος Σάνδρος, ιδρυτής της Clarity Solutions, μιλά για τη φιλοσοφία του στη συμβουλευτική, τις προκλήσεις του σύγχρονου επιχειρείν και τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στην επιβίωση και εξέλιξη των επιχειρήσεων.
Περίγραψέ μου μια ημέρα σου στη δουλειά. Με τι ασχολείσαι περισσότερο, πώς συνεργάζεσαι με την ομάδα σου;
Οι ημέρες και ο χρόνος μου μοιράζεται ανάμεσα στους πελάτες και στην ομάδα μου. Το μεγαλύτερο μέρος της μέρας μου προσπαθώ να πείσω ανθρώπους να σκεφτούν τα πράγματα από διαφορετικές οπτικές και να δράσουν για να βελτιώσουν την κατάσταση που βιώνουν. Αντιμετωπίζω και την εταιρία μου σαν έναν πελάτη στον οποίο είμαι Management Consultant, ώστε να ενδυναμώνω ανθρώπους και να αποφεύγω το προπατορικό αμάρτημα των επιχειρηματιών, τον συγκεντρωτισμό.
Τι είναι αυτό που σου αρέσει πιο πολύ στη δουλειά που κάνεις; (στο αντικείμενο, όχι στην επιχείρησή σου)
Είμαι ένας άνθρωπος με έμφυτη περιέργεια για τον κόσμο που μας περιβάλλει και τους ανθρώπους. Για εμένα, η δουλειά μου είναι η καλύτερη στον κόσμο! Εργαζόμαστε με εταιρίες από πολλούς διαφορετικούς κλάδους και συνεργαζόμαστε με πολλούς ανθρώπους. Κατά συνέπεια, αποκτώ γνώσεις από το πώς φιλτράρεται το μέλι, έως το πώς δουλεύει μία φάρμα αιγοπροβάτων και από το πώς παράγεται ένα καλλυντικό μέχρι το πώς γίνονται υποβρύχιες επισκευές σε ένα πλοίο. Καταλαβαίνετε ότι συχνά κάνω τον έξυπνο στους φίλους μου!
Ποια hard skills πρέπει να έχει κάποιος για να πετύχει στον κλάδο σου;
Για να γίνει κάποιος/α Management Consultant θα πρέπει να έχει μία βαθιά γνώση για τον τρόπο με τον οποίο δομούνται και διοικούνται εταιρίες διαφορετικών μεγεθών. Είναι σημαντικό να μπορείς να αντιληφθείς ποιο είναι το επόμενο ρεαλιστικό βήμα εμπρός για τον πελάτη σου. Επίσης, η κατανόηση σε πολύ υψηλό επίπεδο οικονομικών και πληροφορικής είναι πλέον must.
Ποια soft skills πρέπει να έχει κάποιος για να πετύχει στον κλάδο σου;
Εάν το σκεφτούμε εις βάθος, η μοναδική ισχύς που διαθέτουμε έναντι άλλων ανθρώπων, είτε αυτοί είναι πελάτες είτε εργαζόμενοί μας, είναι η ικανότητά μας να πείθουμε. Και για να πείσουμε, καταρχήν πρέπει να σιωπάσουμε, να ακούσουμε και να κατανοήσουμε τον άλλο. Εν συνεχεία, όταν έρθει η ώρα να μιλήσουμε, ο Αριστοτέλης εδώ και πάνω από 2.000 χρόνια μας έχει δώσει την συνταγή. Ήθος, Πάθος, Λόγος.
όταν έρθει η ώρα να μιλήσουμε, ο Αριστοτέλης εδώ και πάνω από 2.000 χρόνια μας έχει δώσει την συνταγή. Ήθος, Πάθος, Λόγος.
Πώς διαχειρίζεσαι το χρόνο σου;
Αυτό είναι μία διαρκής πρόκληση. Για κάθε τι με το οποίο ασχολούμαι μέσα στην μέρα μου προσπαθώ να απαντώ σε δύο ερωτήματα.
Πρώτον, αυτό με το οποίο ασχολούμαι είναι σημαντικό ή επείγον; Ξέρετε, ένα μεγάλο πρόβλημα είναι ότι τα πραγματικά σημαντικά πράγματα δεν είναι ποτέ επείγοντα. Για παράδειγμα, ποτέ δεν είναι επείγον να καθαρίσεις δύο μέρες στο ημερολόγιο σου για να σκεφτείς ξανά την στρατηγική σου.
Δεύτερον, αναρωτιέμαι εάν αυτό με το οποίο ασχολούμαι είναι κάτι το οποίο θα πρέπει να το κάνω εγώ ή πρέπει να φροντίσω να εκχωρηθεί; Με αυτό τον τρόπο προσπαθώ και εν μέρει επιτυγχάνω να γίνομαι πιο παραγωγικός και να απολαμβάνω περισσότερο την δουλειά μου.
Ήσουν ποτέ υπάλληλος; Τι σου αρέσει περισσότερο στη ζωή του entrepreneur? Τι είναι αυτό που σε δυσκολεύει περισσότερο;
Η ελευθερία και ανεξαρτησία που απολαμβάνεις ιδρύοντας και τρέχοντας την επιχείρησή σου είναι ανεκτίμητη. Απολαμβάνεις ένα συναίσθημα βαθιάς ικανοποίησης, αυτοπεποίθησης και ελευθερίας. Αυτό φυσικά, παρόλο που ακούγεται ωραία, πολλές φορές σημαίνει να είσαι ελεύθερος να κάνεις τα λάθη σου για να πάρεις το μάθημά σου και να προχωρήσεις. Η ευθύνη όμως πάντα θα βαρύνει εσένα για τα πάντα.
Έχεις κάνει λάθη; Αν ναι, περίγραψέ μας ένα λάθος και τι σε έμαθε.
Έχω κάνει πολλά λάθη και εξακολουθώ να κάνω. Το σημαντικότερο όλων είναι ότι πολλές φορές σε ανθρώπους εκτίμησα τις ικανότητές τους, αλλά υποεκτίμησα κάποια στοιχεία του χαρακτήρα τους. Το αποτέλεσμα ήταν να επενδύσω χρόνο σε σχέσεις οι οποίες δεν εδραιώθηκαν. Έμαθα κάτι σημαντικό. Το τι τελικά θα κάνει ένας άνθρωπος στην ζωή του, εξαρτάται πολύ περισσότερο από τον χαρακτήρα του και όχι από τις ικανότητές του.
Αν ξεκινούσες σήμερα τι θα έκανες διαφορετικά;
Δεν νομίζω ότι θα έκανα κάτι σημαντικά διαφορετικό. Ίσως θα έπρεπε εξαρχής να επενδύσω περισσότερο στην δημιουργία ενός δικτύου συνεργατών. Κάλιο αργά παρά ποτέ.
Πού βλέπεις να πηγαίνει ο κλάδος σου στο μέλλον;
Πάντα οι επιχειρήσεις θα έχουν ανάγκη και θα παίρνουν αξία από μία καθαρή ματιά έμπειρων ανθρώπων. Πάντα θα έχουν ανάγκη οι άνθρωποί τους να εξελιχθούν και να υποστηριχτούν σε μία αλλαγή. Στην εποχή μας οι ρυθμοί μετασχηματισμού επιταχύνονται. Αυτό καθιστά την τεχνογνωσία μας ολοένα και πιο απαραίτητη. Με χαρά βλέπουμε ότι ακόμα και μικρομεσαίες επιχειρήσεις επενδύουν σημαντικά σε υπηρεσίες σαν τις δικές μας.
Η μεγάλη πρόκληση για τον κλάδο μας τα επόμενα χρόνια θα είναι να κατανοήσει τις τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, να τις καταστήσει αξιοποιήσιμες από τους πελάτες μας και να τους υποστηρίξει στον απαιτούμενο μετασχηματισμό τους βάσει αυτών των νέων τεχνολογιών. Αυτή είναι μία τεράστια πρόκληση η οποία θα καθορίσει το ποιες από τις σημερινές εταιρίες θα υπάρχουν σε 10 χρόνια και ποιες όχι.
Στην εποχή μας οι ρυθμοί μετασχηματισμού επιταχύνονται. Αυτό καθιστά την τεχνογνωσία μας ολοένα και πιο απαραίτητη.
Πώς καλλιεργείς τις σχέσεις σου με την αγορά;
Ο καλύτερος τρόπος για να καλλιεργήσεις τις σχέσεις σου με την αγορά είναι να έχεις ευχαριστημένους πελάτες και συνεργάτες οι οποίοι σε συστήνουν στις επόμενες δουλειές σου. Αυτός είναι και ο λόγος που το σύστημα της ΒΝΙ κολλάει τόσο καλά στην στρατηγική μας, απόκτησης νέων πελατών.
το σύστημα της ΒΝΙ κολλάει τόσο καλά στην στρατηγική μας, απόκτησης νέων πελατών.
Πώς αξιοποιείς τα εργαλεία που σου προσφέρει το σύστημα της ΒΝΙ στην καθημερινότητα στην επιχείρησή σου;
Σίγουρα έχω αποκτήσει έναν κύκλο ανθρώπων οι οποίοι θα σηκώσουν το τηλέφωνο και θα με βοηθήσουν σε περίπτωση που θα τους χρειαστώ, όπως φυσικά θα το κάνω και εγώ για αυτούς. Επίσης, η ΒΝΙ με τις εκδηλώσεις της και τις εκπαιδεύσεις της ενισχύει σημαντικά την εξωστρέφεια των επιχειρηματιών μελών της.
Υπάρχει κάτι στον κλάδο σου που χρειάζεται άμεσα transformation προκειμένου να είναι ο κλάδος ανταγωνιστικός;
Ο κλάδος του Management Consulting έχει στην μέση μία μεγάλη τρύπα. Από την μία μεριά υπάρχουν οι μεγάλες πολυεθνικές του χώρου οι οποίες τρέχουν έργα μετασχηματισμού με μεγάλες εισηγμένες εταιρίες όπως τράπεζες και από την άλλη υπάρχουν μεμονωμένοι επαγγελματίες οι οποίοι απευθύνονται σε πολύ μικρές επιχειρήσεις, κατά κανόνα ατομικές.
Στον μεγάλο όγκο των μεσαίων εταιριών δεν υπάρχουν αναλογικά εταιρίες Management Consulting οι οποίες να έχουν τις απαραίτητες ομάδες και το expertise για να υποστηρίξουν συνολικά αυτούς τους πελάτες στις προσπάθειες μετασχηματισμού και ανάπτυξής τους.
Και όμως είναι αυτές οι εταιρίες οι οποίες είτε θα αναπτυχθούν και θα «ξεφύγουν» προς τα πάνω, είτε θα μείνουν στάσιμες στην τωρινή τους κατάσταση με απώτερη κατάληξη την σταδιακή φθορά.
Για να καταφέρουν να μεγαλώσουν αυτές οι εταιρίες παραμένοντας εσωτερικά υγιείς, χρειάζονται πολλά περισσότερα πράγματα από μία συμβουλή και μερικά εργαλεία πληροφορικής.
Κανείς δεν έμαθε να κάνει σκι επειδή κάποιος του έστειλε εξοπλισμό και του είπε πώς να κάνει σκι. Αντίθετα, κάποιος εκπαιδευτής ασχολήθηκε ενδελεχώς, έφτιαξε ένα πρόγραμμα προπόνησης φροντίζοντας να δώσει έμφαση στις εκάστοτε αδυναμίες, υποστήριξε ενεργά την όλη διαδικασία ώστε μετά από κόπο, χρόνο και πολύ ενθάρρυνση να φτάσουμε στο επιθυμητό αποτέλεσμα.
Την ίδια ανάγκη έχουν άμεσα και οι επιχειρήσεις πελάτες μας, λόγω των νέων εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης που κάθε μέρα γίνονται και ισχυρότερα. Ίσως μία μέρα η ΤΝ εξαλείψει την ανθρώπινη εργασία. Ακόμα και εάν αυτό συμβεί, το απολύτως βέβαιο είναι ότι πολύ πιο πριν θα εξαλείψει τις επιχειρήσεις που δεν θα αξιοποιούν την ΤΝ.
Άρα επέρχεται ένα τσουνάμι μετασχηματισμού όμοιο του οποίου δεν έχει υπάρξει ξανά στην ιστορία.
Ποιο είναι αυτό το στοιχείο και τι κάνεις εσύ στην εταιρία σου προκειμένου να προσαρμόζεσαι στις ανάγκες της εποχής;
Εμείς επιμένουμε στην φράση «υλοποίηση αλλαγών». Δεν το κάνουμε τυχαία. Έχουμε ακούσει πολλές φορές για κοινωνίες της γνώσης και ότι η γνώση κάνει την διαφορά. Επιτρέψτε μου να γίνω λίγο αιρετικός. Δεν ισχύει αυτό. Παλαιότερα η γνώση ήταν δυσεύρετη και δυσπρόσιτη. Όσοι την κατείχαν, όντως είχαν πλεονέκτημα.
Στην εποχή όμως των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων (LLMs) τεχνητής νοημοσύνης, η γνώση έχει μετατραπεί σε commodity. Την βρίσκεις εύκολα, παντού, τις περισσότερες φορές δωρεάν ή σχεδόν δωρεάν.
Την διαφορά σήμερα αλλά και στο μέλλον δεν θα την κάνει η γνώση, αλλά η ικανότητα υλοποίησης και συνεχούς μετασχηματισμού. Η ικανότητα δηλαδή να δομείς και να εξελίσσεις οργανισμούς οι οποίοι θα αξιοποιούν την πανταχού παρούσα γνώση για να παράγουν ανταγωνιστικές υπηρεσίες και προϊόντα για τις διεθνείς αγορές.
Είναι εύκολα κατανοητό ότι διαφορετικά διοικείται μία εταιρία πέντε ανθρώπων, αλλιώς μία τριάντα ανθρώπων και αλλιώς μία εταιρία διακοσίων. Γίνεται λοιπόν σαφές στους επιχειρηματίες που έχουν φιλοδοξίες ότι για να μεγαλώσει υγιώς η εταιρίας τους, εκτός από επενδύσεις σε πάσης φύσεως εξοπλισμό, απαιτείται και επένδυση στον τρόπο που η εταιρία είναι εσωτερικά δομημένη και διοικείται, στον τρόπο με τον οποίο εξελίσσει ανθρώπους και χτίζει ηγέτες.
Εκεί επικεντρωνόμαστε εμείς, στους παράγοντες ενός επιτυχημένου μετασχηματισμού. Υποστηρίζουμε ανθρώπους, ανασχεδιάζουμε δομές και διαδικασίες και βοηθάμε τους πελάτες μας να αξιοποιήσουν τα σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία, επιταχύνοντας την ροή πληροφορίας.
Ταυτόχρονα, επενδύουμε επιθετικά στην δημιουργία και αξιοποίηση λύσεων τεχνητής νοημοσύνης για τους πελάτες μας. Δεν δουλεύουμε με αυτή την τεχνολογία μόνο για να εξελίξουμε προϊόντα τα οποία θα πουλήσουμε, αλλά κυρίως για να αντιληφθούμε το πώς θα πρέπει να μετασχηματιστούν οι πελάτες μας για να τα αξιοποιήσουν πραγματικά.
βοηθάμε τους πελάτες μας να αξιοποιήσουν τα σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία, επιταχύνοντας την ροή πληροφορίας.
Ποια υπήρξε η μεγαλύτερη επιτυχία δική σου ή της εταιρίας σου πρόσφατα;
Μία σημαντική στιγμή του 2025 είναι η συνεργασία μας με την Architectural Aluminium Academy. Η Ακαδημία είναι ένας εκπαιδευτικός οργανισμός που ιδρύθηκε από την Alumil με σκοπό να εκπαιδεύει ανθρώπους και να εξελίσσει εταιρίες του κλάδου του Αλουμινίου. H Ακαδημία επέλεξε την Clarity σαν partner στο κομμάτι της συμβουλευτικής των επιχειρήσεων. Η εμπιστοσύνη που μας έδειξαν μας χαροποιεί, αλλά και μας γεμίζει με ευθύνες.
Ποια είναι τα πλάνα σου για τα επόμενα 3 χρόνια;
Οι στόχοι που έχουμε για τα επόμενα χρόνια είναι δύο.
Πρώτον, χρειάζεται να μεγαλώσουμε την ομάδα μας με ανθρώπους συμβατούς. Έχουμε την χαρά να εργαζόμαστε μέσα σε μία ομάδα δέκα ανθρώπων, που ταιριάζουν οι αντιλήψεις μας. Το θεωρώ κομβικό. Η δουλειά είναι πολλά περισσότερα από την μία χρηματική αμοιβή γι αυτό και καμία χρηματική αμοιβή δεν αξίζει για μία κακή δουλειά.
Δεύτερον, θέλουμε να τριπλασιάσουμε την βάση των υποψήφιων πελατών μας. Τον αριθμό δηλαδή των επιχειρήσεων με τις οποίες έχουμε συναντηθεί και έχουμε παρουσιάσει την δουλειά μας. Δεδομένου ότι πρόκειται για εξειδικευμένες υπηρεσίες οι οποίες προσαρμόζονται πάνω στις ανάγκες του εκάστοτε πελάτη, είναι πολύ δύσκολο να επικοινωνηθούν με τρόπο διαφορετικό της προσωπικής επαφής.
Η δουλειά είναι πολλά περισσότερα από την μία χρηματική αμοιβή γι αυτό και καμία χρηματική αμοιβή δεν αξίζει για μία κακή δουλειά.